Maandelijkse archieven: februari 2026

Verzaking (nekkhamma; naiṣkramya) wordt vaak begrepen als een vorm van verlies, alsof men iets waardevols moet opgeven om spiritueel te kunnen leven. In wezen wijst dit principe echter in een andere richting. Het nodigt niet uit tot tekort, maar tot eenvoud. Niet … Lees verder →

Wanneer we spreken over het overwinnen van de Vijf Hindernissen, spreken we niet over een technische ingreep in de geest, maar over een langzaam zuiver worden van het hart. Deze zuivering begint niet op het meditatiekussen, maar in het leven … Lees verder →

Het woord ‘ik’ (asmi-māna; id.) (*) is het meest intieme en tegelijk het meest misleidende. Het verschijnt niet als concept, maar als gevoel van nabijheid: dit overkomt mij, ik ervaar, ik kies. Het ik is geen benoeming van een entiteit, maar een moment van toeëigening binnen ervaring. … Lees verder →

Er is geen plaats voor schemerzones in de Sangha. De Sangha moet een plaats zijn waar iedereen zich veilig voelt. Elkeen. De Sangha hoort een plek te zijn die ons bestaan omringt. Beschermend encadreert. Een oord van licht. Waar elke … Lees verder →

Wanneer de Dhamma spreekt over een persoon (puggala; pudgala), spreekt zij niet over een vaste identiteit. Niet over een blijvend zelf dat door ervaringen heen standhoudt. Het woord persoon behoort tot de conventionele taal: een manier om samenhang te benoemen binnen de stroom van ervaring, handelen … Lees verder →

Ontwaken is geen metafysisch ‘ik’ dat verdwijnt. Geen entiteit die oplost. Niets wezenlijks dat sterft. Wat oplost, is een manier van kijken. Een gewoonte om elke ervaring te verdelen in ‘ik’ en ‘dat’. Een neiging om te zeggen: dit ben … Lees verder →

Ontwaken is het verdwijnen, het loslaten, het oplossen, het verdampen, het vernietigen van het ingewortelde gewoontepatroon waarop we als een separaat ‘ik’ kijken naar én ons op deze manier identificeren met onze objecten; ons identificeren met ons ‘verhaal’; ons identificeren … Lees verder →

Wat wij kamma (karma) noemen is geen morele boekhouding, geen onzichtbare hand die beloont of straft. Het is de stille wetmatigheid van oorzakelijkheid: dat wat gedacht, gevoeld en gedaan werd, heeft zijn afdruk nagelaten in dit moment. Niet als verhaal, niet als … Lees verder →