Maandelijkse archieven: april 2026

Geen ‘ik’ in het Midden De waarheid voegt niets toe en neemt niets weg. Ze vergroot niets en verkleint niets. Ze laat alles precies zoals het is—stil, helder, onaangeroerd. Wat verdwijnt, is niet de wereld, noch de ervaring, noch het … Lees verder →

Het Ongeborene waarover de Boeddha spreekt, ligt niet verborgen achter iets wat nog bereikt moet worden. Het wordt niet voortgebracht door inspanning, noch geboren uit verfijning. Het is eenvoudigweg dat wat niet ontstaat, niet vergaat, en niet ‘wordt’ (bhava; id.). Het … Lees verder →

De Boeddha reikt ons in de Upajjhatthana Sutta, Aṅguttara Nikāya 5.57, vijf contemplaties aan die men regelmatig en zorgvuldig overweegt (abhiṇha-paccavekkhaṇa)—niet als leerstellingen om te geloven, maar als spiegels waarin het leven zich toont zoals het is. ❛ Het is mijn natuur dat … Lees verder →

Saṃvega verwijst in de vroeg-boeddhistische sutta’s naar de ontreddering die ontstaat wanneer werkelijk wordt gezien hoe fundamenteel vergankelijk (anicca; anitya), onbevredigend (dukkha; duḥkha) en ongrijpbaar (anattā; anātman) het bestaan is. Het is geen depressieve reactie, maar een helder inzicht dat de vanzelfsprekendheid van het bestaan ondergraaft. In … Lees verder →

Samādhi is geen ‘speciale’ geestestoestand, maar een verstilling van de geest waarin verlangen (taṇhā; tṛṣṇā) en afkeer (dosa; dveṣa) tijdelijk tot rust komen. De beweging van hechten/grijpen (upādāna; id.) verliest haar kracht. Het is geen ontsnappen aan de wereld, maar een helder worden van wat er … Lees verder →

Alles wat verschijnt, verdwijnt. Dit is geen probleem. Dit is bevrijding. Wat komt, gaat. Wat ontstaat, vergaat. Niets vraagt om vastgehouden te worden—alleen de geest doet dat. Het probleem begint wanneer de geest vraagt dat het blijft, wanneer de geest … Lees verder →

De vroeg-boeddhistische teksten zijn uiterst helder over de rol van de leraar. Het is de rol van de leraar om de leerling te ‘veredelen’, d.i. om hem of haar te laten uitgroeien tot een ‘edel persoon’ (ariya-puggala; ārya-pudgala): van een ‘wereldling’ (puthujjana; pṛthagjana) tot … Lees verder →

In dit boek verkent Guy Eugène Dubois een van de meest radicale aanwijzingen binnen de boeddhistische bevrijdingsleer: het Ongeborene (ajāta; id.), het Ongewordene (abhūta; id.), het Ongeschapene (akata; akṛta) en het Ongeconditioneerde (asaṅkhata; asaṃskṛta), zoals bewaard in de Udāna 8.3.  Dit boek benadert het Ongeborene niet als een … Lees verder →

De geest kan zich eindeloos verfijnen. Hij kan spreken over bewustzijn, over gewaarzijn, over het ongeconditioneerde, over wat blijft en wat niet verdwijnt. Maar hoe subtiel ook, zolang er gedachtwordt, is er geen zien.  Wat verschijnt, verdwijnt. Ook het kennen van wat … Lees verder →

Bevrijding is geen verworvenheid, geen hoogtepunt dat door het “ik” bereikt wordt, geen eindpunt van een inspanning die zichzelf wil voltooien. Het is niet de bekroning van een pad dat door een afzonderlijk iemand wordt afgelegd, maar het stilvallen van … Lees verder →

Pāli leer je niet om een taal te beheersen, maar om iets minder verkeerd te begrijpen. Niet om woorden te verzamelen, maar om te zien waar woorden naar verwijzen. Een enkel woord—anicca, dukkha, anattā—kan meer openen dan een boek vol uitleg, wanneer het … Lees verder →

De geest creëert altijd dualiteit: een ‘ik’ en iets daarbuiten—iets om naar te streven, iets om te bereiken, iets om te worden, iets om vast te houden.Maar bevrijding kent geen dualiteit, geen ‘ik’ en niets daarbuiten. Ze verschijnt wanneer niets … Lees verder →

De Franse filosoof René Descartes verwoordde een gedachte die diep doorwerkt in ons menselijk zelfbegrip: “Je pense, donc je suis.” Hier wordt het ‘zijn’ verbonden met het denken—alsof het denken de grond vormt van wat we zijn. Maar wat verschijnt als … Lees verder →

Er zijn momenten in de beoefening waarop de geest stil wordt, het lichaam verzacht en de adem lijkt zichzelf te ademen. Wat eerst onrustig en gefragmenteerd was, verzamelt zich in helderheid en rust. In die verstilling kan vreugde opkomen—licht, levendig, … Lees verder →

Er zijn momenten in de beoefening waarop de geest stil wordt, het lichaam verzacht en de adem lijkt zichzelf te ademen. Wat eerst onrustig en gefragmenteerd was, verzamelt zich in helderheid en rust. In die verstilling kan vreugde opkomen—licht, levendig, … Lees verder →