Maandelijkse archieven: mei 2026

Er zijn momenten in de beoefening waarop de geest stil wordt, het lichaam verzacht en de adem zichzelf lijkt te ademen. Wat eerst onrustig en gefragmenteerd was, verzamelt zich in helderheid, rust en een stille eenheid van aandacht—ekaggatā (ekāgratā)—waarin de … Lees verder →

Wanneer de geest troebel wordt door ziekte, vermoeidheid, medicatie of uitputting, lijkt het soms alsof de beoefening verdwijnt. Alsof inzicht enkel mogelijk is in helderheid, concentratie en innerlijke stilte. Maar ook verwarring behoort tot het bestaan. Ook het niet meer … Lees verder →

Pāli leer je niet om een taal te beheersen, maar om iets minder verkeerd te begrijpen. Niet om woorden te verzamelen, maar om te zien waar woorden naar verwijzen. Een enkel woord—anicca, dukkha, anattā—kan meer openen dan een boek vol uitleg, … Lees verder →

Binnen de boeddhistische beoefening wordt upekkhā (upekṣā) vaak vertaald als gelijkmoedigheid, evenwichtigheid of innerlijke balans. Toch verwijzen deze woorden slechts gedeeltelijk naar wat werkelijk bedoeld wordt. Want upekkhā is geen koude afstandelijkheid, geen onverschilligheid en evenmin een vorm van emotionele onderdrukking. Het is eerder de … Lees verder →

Waar het ‘worden’ (bhava; id.) ophoudt, ontvouwt zich bevrijding — en daarmee ook het einde van wedergeboorte. Wat hier met ‘worden’ genoemd wordt, is niet iets abstracts of ver weg. Het is precies datgene wat zich elk moment voltrekt: het subtiele neigen … Lees verder →

Wanneer de Boeddha spreekt over de Dhamma (Dharma), wijst hij niet naar een leer die buiten ons ligt, noch naar een systeem dat begrepen moet worden met het denken alleen. Hij wijst naar iets dat zich hier en nu ontvouwt—in elke ervaring, in … Lees verder →

Het Ongeborene (ajāta; id.) (*) laat zich niet kennen als een ervaring tussen andere ervaringen. Het verschijnt niet, en toch is het nooit afwezig. Alles wat wij gewoonlijk als werkelijkheid beschouwen, beweegt binnen het veld van ontstaan en vergaan. Gedachten komen op … Lees verder →

Woorden wijzen, maar houden niets bijeen. Wat opgebouwd leek, verliest zijn fundament. Niet omdat het verworpen wordt, maar omdat het gezien wordt. En in dat zien, verliest het gemaakte zijn vanzelfsprekendheid. Zonder strijd, zonder keuze—valt alles uit elkaar wat niet … Lees verder →

Niet via de blik van een ander, niet door geleende woorden of overgeleverde overtuigingen. Wat waar is, openbaart zich niet in het herhalen, maar in het rechtstreeks zien— het kennen en zien van de dingen zoals ze zijn (yathābhūta-ñāṇadassana; yathābhūta-jñāna-darśana). Er … Lees verder →

Er is wat verschijnt, en er is dat waarin verschijnen mogelijk is. Wat geboren wordt, komt op. Het heeft een begin, een vorm, een duur. Het ontstaat afhankelijk van voorwaarden (paṭicca-samuppāda; pratītya-samutpāda) en verdwijnt wanneer die voorwaarden uiteenvallen. Zo is … Lees verder →