Categorie archieven: Uncategorized

Er zijn weinig werkelijk goede leraren in de wereld. Niet omdat de Dhamma ontoegankelijk is. Niet omdat de waarheid verborgen ligt. Maar omdat het gemakkelijker is de Dhamma te bestuderen dan haar werkelijk te doorgronden. Kennis verzamelen is één zaak. … Lees verder →

Niet de houding, de plaats of het tijdstip bepalen de beoefening. Wel het helder zien van wat zich voordoet. Zonder identificatie. Formele meditatie en het dagelijks leven verschillen in omstandigheden. Niet in wat onderzocht wordt. Overal ontstaan verschijnselen. Overal vergaan … Lees verder →

Wie mediteert om iets te bereiken, loopt het gevaar precies datgene te versterken wat de meditatie wil doorzien: verlangen. Verwachting. Gehechtheid. Het verlangen naar rust. Naar kalmte. Naar concentratie. Naar een bijzondere ervaring. Zelfs naar ontwaken. De geest zoekt opnieuw … Lees verder →

De Dhamma vereist geen officiële erkenning. Geen goedkeuring door wereldlijk gezag. Geen bevestiging door een overheid. Haar waarheid wordt niet bepaald door een instelling. Niet door een vertegenwoordiger. De Dhamma vereist iets anders; iets veel wezenlijker. Zij vraagt om onderzoek. … Lees verder →

Niets in deze wereld is zeker. Niet ons lichaam. Niet onze gezondheid. Niet onze relaties. Niet onze bezittingen. Niet onze overtuigingen. Zelfs de volgende ademhaling is niet gegarandeerd. Alles verandert. Voortdurend. Onophoudelijk. Wat ontstaat, vergaat. Wat verschijnt, verdwijnt. Wat vandaag … Lees verder →

De Boeddha onderwees verschillende meditatie-objecten. Niet allemaal met dezelfde functie. Bij het beschouwen van de kwaliteiten van de Boeddha (buddhānussati) ontwikkelt de beoefenaar vertrouwen, vreugde en concentratie. Bij het observeren van de ademhaling (ānāpānasati) richt de aandacht zich op een natuurlijk proces. Een proces … Lees verder →

Elke meditatiebeoefening begin ik met het onderzoeken van de Vijf Hindernissen (pañca nīvaraṇāni). Niet om ze te onderdrukken. Niet om ze te veroordelen. Maar om te kijken wat er werkelijk in mijn geest aanwezig is. Zintuiglijk verlangen (kāmacchanda). Kwaadwilligheid (byāpāda). Luiheid en slaperigheid (thīna-middha). Rusteloosheid en … Lees verder →

De Dhamma wijst naar helder zien. Naar de dingen zien zoals ze werkelijk zijn (yathābhūta ñāṇadassana). Zonder projectie. Zonder verlangen. Zonder afkeer. Maar helder zien is niet hetzelfde als bevrijding. Het is een noodzakelijke voorwaarde. Niet het einde van de weg. Wie … Lees verder →

Ekaggatā is de eenpuntigheid van de geest. Geen krampachtige concentratie. Geen geforceerde aandacht. Maar een geest die stabiel is. Onverdeeld. Een geest die niet langer versnipperd is, maar één geheel vormt. Een geest die niet voortdurend afdwaalt. Niet telkens wordt meegesleept … Lees verder →

Kan inzicht ontstaan zonder voorafgaande concentratie? Zonder eerst de diepe meditatieve absorpties (jhāna’s) te ontwikkelen? Volgens de theravāda-traditie is dat mogelijk. Deze benadering wordt droog inzicht (sukkha-vipassanā) genoemd. Een term uit de latere commentaartraditie. Het is geen afzonderlijke meditatiemethode die de Boeddha in de vroege sutta’s onder … Lees verder →

In meditatie komen gedachten op. Ze blijven even. Ze verdwijnen. Zoals wolken aan de hemel. We hoeven ze niet vast te houden. Niet te onderdrukken. Niet te verklaren. Niet te volgen. Maar betekent dit dat we gedachten eenvoudigweg moeten laten … Lees verder →

Je kunt jarenlang naar de Dhamma luisteren. Sutta’s lezen. Onderricht volgen. Met leraren spreken. De juiste woorden kennen. Begrijpen wat vergankelijkheid, onbevredigendheid en niet-zelf betekenen. En toch kan het wezenlijke ontbreken. Want de Dhamma begrijpen is nog niet hetzelfde als de Dhamma zien. Wat je … Lees verder →

Wanneer de geest tot rust komt, kan dat een diepe ervaring zijn. Gedachten vertragen. Onrust neemt af. Het lichaam ontspant. De voortdurende beweging van verlangen, plannen, herinneren en reageren lijkt even minder dwingend te worden. Die verstilling heeft haar waarde. … Lees verder →

Opmerkzaamheid wordt vaak omschreven als aanwezig zijn in het hier en nu. Weten wat er gebeurt terwijl het gebeurt. Niet verdwalen in gisteren. Niet vooruitlopen op morgen. Daar zit iets waardevols in. Maar satipaṭṭhāna gaat verder. De Boeddha vraagt ons niet alleen … Lees verder →

Vertrouwen (saddhā) en onderzoek (dhammavicaya) lijken soms tegenover elkaar te staan. We vertrouwen iets omdat we het nog niet volledig zelf hebben gezien. We onderzoeken iets omdat we nog niet zeker weten of het werkelijk zo is. Maar in de … Lees verder →