Categorie archieven: Uncategorized

Er is wat verschijnt, en er is dat waarin verschijnen mogelijk is. Wat geboren wordt, komt op. Het heeft een begin, een vorm, een duur. Het ontstaat afhankelijk van voorwaarden (paṭicca-samuppāda; pratītya-samutpāda) en verdwijnt wanneer die voorwaarden uiteenvallen. Zo is … Lees verder →

Wanneer de leer van de Boeddha evolueert tot een institutionele religie, kan ze verstarren. Wat ooit helder en direct was, wordt dan soms wollig en omfloerst. Het spontane en vloeibare karakter van de Buddhadhamma maakt plaats voor vormen, structuren en overtuigingen die … Lees verder →

Wanneer de leer van de Boeddha evolueert tot een institutionele religie, kan ze verstarren. Wat ooit helder en direct was, wordt dan soms wollig en omfloerst. Het spontane en vloeibare karakter van de Buddhadhamma maakt plaats voor vormen, structuren en overtuigingen die … Lees verder →

“Er is geen onafhankelijke entiteit.” Met deze woorden wees Jotika (1932-2026) rechtstreeks naar wat in de Dhamma als anattā (anātman) wordt aangeduid.  Wat volgt, is geen herhaling van haar woorden, maar een nadere ontvouwing van wat daarin besloten ligt. Wat hier wordt aangeraakt, vraagt geen … Lees verder →

In de Anguttara Nikaya zegt de Boeddha het volgende: ❛ Net als de oceaan één smaak heeft—de smaak van zout—zo heeft de Buddhadhamma één enkele smaak, de smaak van bevrijding.❜ Dhamma laat zich niet opdelen in verscheidenheid. Er is slechts één natuurwet. Eén Dhamma. … Lees verder →

Hoe toont de geest zich wanneer haat ontbreekt, te midden van een wereld die door haat wordt verteerd? Oorlogszucht manifesteert zich niet enkel op het wereldtoneel; zij vindt haar wortels in de subtiele neigingen van begeerte (lobha; rāga), afkeer (dosa; dveṣa) en onwetendheid (moha; id.). … Lees verder →

De knagende onbevredigendheid van het bestaan—dukkha (duḥkha)—toont zich zelden luid. Ze leeft in de kleine verschuivingen van het hart, als uddhacca (uddhatya), een subtiele onrust die sluimert, zelfs wanneer alles ogenschijnlijk in orde is. Er is niets dat ontbreekt, en toch lijkt er iets … Lees verder →

Inzicht ontvouwt zich waar niets wordt vastgehouden of opgebouwd—niet uit systemen, niet uit organisaties, niet uit wat angstvallig in stand wordt gehouden.  Wat gevormd is, behoort tot het geconditioneerde (saṅkhata; saṃskṛta). Het draagt de sporen van intentie, van herhaling, van bevestiging. Het … Lees verder →

Wanneer verlangen (taṇhā; tṛṣṇā) stilvalt, ontstaat er geen leegte die iets mist, maar een openheid die niets meer hoeft vast te houden. Het grijpen (upādāna; id.) verliest zijn grond, en wat overblijft is het eenvoudige, directe zien van wat is—vergankelijk (anicca; anitya), onbevredigend (dukkha; duḥkha) en niet-zelf (anattā; anātman)—en … Lees verder →

Hij baseerde zich op de realiteit zoals ze wérkelijk was. Op de natuurwet. Op Dhamma. Niet op tradities; niet op geruchten; niet op vermoedens; niet op gissingen; niet op axioma’s; niet op het aanvaarden van zienswijzen na overpeinzing; niet op waarschijnlijkheid; … Lees verder →

Geen ‘ik’ in het Midden De waarheid voegt niets toe en neemt niets weg. Ze vergroot niets en verkleint niets. Ze laat alles precies zoals het is—stil, helder, onaangeroerd. Wat verdwijnt, is niet de wereld, noch de ervaring, noch het … Lees verder →

Het Ongeborene waarover de Boeddha spreekt, ligt niet verborgen achter iets wat nog bereikt moet worden. Het wordt niet voortgebracht door inspanning, noch geboren uit verfijning. Het is eenvoudigweg dat wat niet ontstaat, niet vergaat, en niet ‘wordt’ (bhava; id.). Het … Lees verder →

De Boeddha reikt ons in de Upajjhatthana Sutta, Aṅguttara Nikāya 5.57, vijf contemplaties aan die men regelmatig en zorgvuldig overweegt (abhiṇha-paccavekkhaṇa)—niet als leerstellingen om te geloven, maar als spiegels waarin het leven zich toont zoals het is. ❛ Het is mijn natuur dat … Lees verder →

Saṃvega verwijst in de vroeg-boeddhistische sutta’s naar de ontreddering die ontstaat wanneer werkelijk wordt gezien hoe fundamenteel vergankelijk (anicca; anitya), onbevredigend (dukkha; duḥkha) en ongrijpbaar (anattā; anātman) het bestaan is. Het is geen depressieve reactie, maar een helder inzicht dat de vanzelfsprekendheid van het bestaan ondergraaft. In … Lees verder →

Samādhi is geen ‘speciale’ geestestoestand, maar een verstilling van de geest waarin verlangen (taṇhā; tṛṣṇā) en afkeer (dosa; dveṣa) tijdelijk tot rust komen. De beweging van hechten/grijpen (upādāna; id.) verliest haar kracht. Het is geen ontsnappen aan de wereld, maar een helder worden van wat er … Lees verder →