Maandelijkse archieven: maart 2026

Zelden is het de verwerving van iets nieuws die het pad opent. Wat zich ontvouwt, is eerder een subtiel herkennen—een stille verschuiving waarin dat wat altijd al aanwezig was, niet langer bedekt blijft door conditionering (saṅkhāra; saṃskāra). Het is geen opstapeling van … Lees verder →

In de Dhammapada, vers 61, zegt de Boeddha: ❛ Wie op reis geen metgezel tegenkomtdie beter is dan hemzelf, of zijn gelijke is,moet resoluut alléén verder gaan.Neem geen dwaas tot metgezel.❜ Een kalyāṇamitta bevestigt niet, verzacht niet, houdt niets in stand. Waar bevestiging is, … Lees verder →

Wanneer in de Dhamma gesproken wordt over wedergeboorte (punabbhava; punarbhava), wijst dat niet naar een ziel die opnieuw verschijnt, noch naar een ‘ik’ dat zich verplaatst van hier naar daar. Wat wij gewoonlijk als ‘ik’ ervaren, is een samenspel van veranderlijke processen—lichaam en geest, … Lees verder →

In de Anattalakkhaṇa Sutta, Saṁyutta Nikāya 22.59, lezen we het volgende: ❛ Monniken, fysieke vorm—lichaam (rūpa; id.)—is zonder zelf.❜ Wat bedoelt de Boeddha hier met ‘zonder zelf’? Wat hier wordt aangereikt, is geen abstracte stelling, geen filosofisch concept, maar een directe uitnodiging tot … Lees verder →

Wanneer het pad zich verdiept, kan er een subtiele verschuiving plaatsvinden die nauwelijks opvalt. Wat eerst als grof verlangen (taṇhā; tṛṣṇā) herkenbaar was—gericht op bezit, ervaring of erkenning—neemt een verfijndere vorm aan: het verlangen naar inzicht, naar zuivering, naar bevrijding. In die … Lees verder →

De Boeddha vroeg zijn volgelingen niet om hun vroegere geloof onmiddellijk te verwerpen. Hij nodigde hen uit om te kijken. In de Pāli-canon zien we herhaaldelijk dat de Boeddha mensen niet vraagt hun vroegere religie abrupt af te zweren. In plaats … Lees verder →

Wanneer de Boeddha in de Mahāparinibbāna Sutta tot Ānanda spreekt en zegt: ❛ Wees een licht voor jezelf, vertrouw niet op hulp van buitenaf❜, dan wijst hij niet naar een geïsoleerd individu dat alles alleen moet dragen. Hij wijst naar iets veel subtielers: … Lees verder →

❛ Voorheen en nu leer ik slechts dit:dukkha en het einde van dukkha. ❜(Saṃyutta Nikāya 22.86) Niet een religie.Niet een filosofie.Niet metafysica. Geen systeem.Geen structuren. Alleen dit:dukkhaen het einde van dukkha.

Bevrijding begint niet met iets nieuws. Bevrijding begint waar iets eindigt. Niet het einde van de wereld, maar het einde van het grijpen naar de wereld. Wat uitdooft, opent. Wat uitdooft, bevrijdt.

Wanneer verlangen (taṇhā; tṛṣṇā) verschijnt en niet wordt herkend, blijft het zelden bij een vluchtige beweging. Wat eerst slechts een neiging was, verdicht zich langzaam tot grijpen (upādāna; id.).  Het verlangen zoekt een houvast, een vorm waarin het zich kan vastzetten. Wat aangenaam … Lees verder →

Een gevorderde yogi die ik erg waardeer, schreef mij na het lezen van een korte reflectie over verlangen het volgende: “Je schrijft over het herkennen van verlangen op het moment dat het ontstaat. Dat doet me denken aan hoe ik ooit gestopt … Lees verder →

Wanneer verlangen (taṇhā; tṛṣṇā) niet wordt herkend op het ogenblik dat het ontstaat, neemt het stilzwijgend de leiding. Het kleurt waarneming, stuurt handelen en vernauwt de ruimte waarin bevrijding mogelijk is. Niet zozeer omdat verlangen verschijnt, maar omdat het onzichtbaar blijft. Wat … Lees verder →

In de Kālāma Sutta sprak de Boeddha als volgt: ❛ Ga niet voort op wat je hoort. Ga niet voort op overlevering. Ga niet voort op geruchten. Ga niet voort op geschriften. Ga niet voort op logische redeneringen. Ga niet voort op … Lees verder →

De methode van de Boeddha is niet gebaseerd op geloven, maar op kijken. Niet het aannemen van een idee staat centraal, maar het aandachtig aanschouwen van wat zich hier en nu voordoet. De Dhamma nodigt niet uit tot overtuiging, maar … Lees verder →

Wat bedoelen we eigenlijk met alleen maar zitten? Op het eerste gezicht lijkt het eenvoudig: gaan zitten, stil worden, niets doen. Maar zitten is niet enkel een houding. Het is een innerlijke toon, een wijze van aanwezig zijn. Zitten betekent niet alleen zitten. … Lees verder →