De Franse filosoof René Descartes verwoordde een gedachte die diep doorwerkt in ons menselijk zelfbegrip: “Je pense, donc je suis.”
Hier wordt het ‘zijn’ verbonden met het denken—alsof het denken de grond vormt van wat we zijn.
Maar wat verschijnt als denken, is veranderlijk, voorwaardelijk, en steeds in beweging. Het komt op en verdwijnt, zoals elke ervaring.
Wat een verschil met wat de Boeddha aanwijst.
Niet het denken als fundament, maar het zien van wat zich aandient — zoals het is (yathā-bhūta; id.).
Daar waar het denken tot rust komt, opent zich geen leegte van gemis, maar een helderheid zonder dualiteit.
Anicca. Alles verandert. Alles vergaat. Het lichaam. Perceptie. Gewaarwordingen. Reacties. Bewustzijn.
En in dat voortdurende ontstaan en vergaan—wat kan daar als ‘zelf’ worden vastgehouden?
