DE TWEEDE PIJL

Adem in. Adem uit. Meer is er op dit moment niet nodig. Voel hoe de adem ontstaat en weer vergaat. Zonder hem vast te houden. Zonder hem weg te duwen. Zonder iets te willen bereiken. Alleen aandachtig aanwezig zijn bij wat zich voltrekt. Ontstaan. Vergaan. Een voortdurend proces. Niets om te bezitten. Niemand die het beheerst.


De geest blijft zelden bij wat zich werkelijk voordoet. Hij keert terug naar het verleden. Herkauwt gebeurtenissen. Voedt herinneringen met interpretaties. Of hij loopt vooruit op de toekomst. Schept verwachtingen. Bedenkt gevaren. Verlangt naar wat nog niet bestaat. Zo voegt hij aan de onmiddellijke ervaring een wereld van gedachten toe. En aan wat onaangenaam is, vaak nog meer lijden.


De Boeddha verduidelijkt dit in de Sallatha Sutta, Saṁyutta Nikāya 36.6, de leerrede over de twee pijlen. Wie door een pijnlijke ervaring getroffen wordt, ondergaat de eerste pijl. Maar wanneer hij zich daartegen verzet, erover piekert of zich erin verliest, treft hij zichzelf met een tweede pijl. De eerste is lichamelijke pijn. De tweede ontstaat door de reactie erop: mentale pijn.


Keer daarom terug naar de adem. Niet om de werkelijkheid te ontvluchten. Niet om gedachten te onderdrukken. Maar om te zien wat er werkelijk gebeurt. Een gewaarwording ontstaat. Een gevoel verschijnt. Een gedachte komt op. Een reactie dient zich aan. En alles verandert weer. Zie hoe verlangen zich wil vastklampen aan het aangename. Hoe afkeer het onaangename wil verdrijven. Hoe onwetendheid deze bewegingen voor vanzelfsprekend houdt.


Blijf kijken. Zonder toe-eigening. Zonder verzet. Ook wanneer de aandacht afdwaalt, is dat geen mislukking. Merk het op. Keer terug. Steeds opnieuw. Het heden is het enige moment waarin ontstaan en vergaan rechtstreeks kunnen worden waargenomen. Herinneringen en verwachtingen mogen verschijnen. Maar zij hoeven de geest niet mee te slepen.


Zo wordt de adem een oefening in inzicht. Niet de adem zelf bevrijdt, maar het helder zien van wat zich in afhankelijkheid van voorwaarden voordoet. Waar dat inzicht verdiept, verliezen vastklampen, afkeer en onwetendheid hun voedingsbodem. Laat de tweede pijl je niet treffen.


Adem in. Adem uit. Laat ontstaan wat ontstaat. Laat vergaan wat vergaat. Voeg niets toe aan wat reeds aanwezig is. Bevrijding begint waar je geest ophoudt van iedere ervaring een verhaal te maken.

Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.