Categorie archieven: Uncategorized

Wanneer de geest troebel wordt door ziekte, vermoeidheid, medicatie of uitputting, lijkt het soms alsof de beoefening verdwijnt. Alsof inzicht enkel mogelijk is in helderheid, concentratie en innerlijke stilte. Maar ook verwarring behoort tot het bestaan. Ook het niet meer … Lees verder →

Pāli leer je niet om een taal te beheersen, maar om iets minder verkeerd te begrijpen. Niet om woorden te verzamelen, maar om te zien waar woorden naar verwijzen. Een enkel woord—anicca, dukkha, anattā—kan meer openen dan een boek vol uitleg, … Lees verder →

Binnen de boeddhistische beoefening wordt upekkhā (upekṣā) vaak vertaald als gelijkmoedigheid, evenwichtigheid of innerlijke balans. Toch verwijzen deze woorden slechts gedeeltelijk naar wat werkelijk bedoeld wordt. Want upekkhā is geen koude afstandelijkheid, geen onverschilligheid en evenmin een vorm van emotionele onderdrukking. Het is eerder de … Lees verder →

Waar het ‘worden’ (bhava; id.) ophoudt, ontvouwt zich bevrijding — en daarmee ook het einde van wedergeboorte. Wat hier met ‘worden’ genoemd wordt, is niet iets abstracts of ver weg. Het is precies datgene wat zich elk moment voltrekt: het subtiele neigen … Lees verder →

Wanneer de Boeddha spreekt over de Dhamma (Dharma), wijst hij niet naar een leer die buiten ons ligt, noch naar een systeem dat begrepen moet worden met het denken alleen. Hij wijst naar iets dat zich hier en nu ontvouwt—in elke ervaring, in … Lees verder →

Het Ongeborene (ajāta; id.) (*) laat zich niet kennen als een ervaring tussen andere ervaringen. Het verschijnt niet, en toch is het nooit afwezig. Alles wat wij gewoonlijk als werkelijkheid beschouwen, beweegt binnen het veld van ontstaan en vergaan. Gedachten komen op … Lees verder →

Woorden wijzen, maar houden niets bijeen. Wat opgebouwd leek, verliest zijn fundament. Niet omdat het verworpen wordt, maar omdat het gezien wordt. En in dat zien, verliest het gemaakte zijn vanzelfsprekendheid. Zonder strijd, zonder keuze—valt alles uit elkaar wat niet … Lees verder →

Niet via de blik van een ander, niet door geleende woorden of overgeleverde overtuigingen. Wat waar is, openbaart zich niet in het herhalen, maar in het rechtstreeks zien— het kennen en zien van de dingen zoals ze zijn (yathābhūta-ñāṇadassana; yathābhūta-jñāna-darśana). Er … Lees verder →

Er is wat verschijnt, en er is dat waarin verschijnen mogelijk is. Wat geboren wordt, komt op. Het heeft een begin, een vorm, een duur. Het ontstaat afhankelijk van voorwaarden (paṭicca-samuppāda; pratītya-samutpāda) en verdwijnt wanneer die voorwaarden uiteenvallen. Zo is … Lees verder →

Wanneer de leer van de Boeddha evolueert tot een institutionele religie, kan ze verstarren. Wat ooit helder en direct was, wordt dan soms wollig en omfloerst. Het spontane en vloeibare karakter van de Buddhadhamma maakt plaats voor vormen, structuren en overtuigingen die … Lees verder →

Wanneer de leer van de Boeddha evolueert tot een institutionele religie, kan ze verstarren. Wat ooit helder en direct was, wordt dan soms wollig en omfloerst. Het spontane en vloeibare karakter van de Buddhadhamma maakt plaats voor vormen, structuren en overtuigingen die … Lees verder →

“Er is geen onafhankelijke entiteit.” Met deze woorden wees Jotika (1932-2026) rechtstreeks naar wat in de Dhamma als anattā (anātman) wordt aangeduid.  Wat volgt, is geen herhaling van haar woorden, maar een nadere ontvouwing van wat daarin besloten ligt. Wat hier wordt aangeraakt, vraagt geen … Lees verder →

In de Anguttara Nikaya zegt de Boeddha het volgende: ❛ Net als de oceaan één smaak heeft—de smaak van zout—zo heeft de Buddhadhamma één enkele smaak, de smaak van bevrijding.❜ Dhamma laat zich niet opdelen in verscheidenheid. Er is slechts één natuurwet. Eén Dhamma. … Lees verder →

Hoe toont de geest zich wanneer haat ontbreekt, te midden van een wereld die door haat wordt verteerd? Oorlogszucht manifesteert zich niet enkel op het wereldtoneel; zij vindt haar wortels in de subtiele neigingen van begeerte (lobha; rāga), afkeer (dosa; dveṣa) en onwetendheid (moha; id.). … Lees verder →

De knagende onbevredigendheid van het bestaan—dukkha (duḥkha)—toont zich zelden luid. Ze leeft in de kleine verschuivingen van het hart, als uddhacca (uddhatya), een subtiele onrust die sluimert, zelfs wanneer alles ogenschijnlijk in orde is. Er is niets dat ontbreekt, en toch lijkt er iets … Lees verder →