Categorie archieven: Uncategorized

De Franse filosoof René Descartes verwoordde een gedachte die diep doorwerkt in ons menselijk zelfbegrip: “Je pense, donc je suis.” Hier wordt het ‘zijn’ verbonden met het denken—alsof het denken de grond vormt van wat we zijn. Maar wat verschijnt als … Lees verder →

Er zijn momenten in de beoefening waarop de geest stil wordt, het lichaam verzacht en de adem lijkt zichzelf te ademen. Wat eerst onrustig en gefragmenteerd was, verzamelt zich in helderheid en rust. In die verstilling kan vreugde opkomen—licht, levendig, … Lees verder →

Er zijn momenten in de beoefening waarop de geest stil wordt, het lichaam verzacht en de adem lijkt zichzelf te ademen. Wat eerst onrustig en gefragmenteerd was, verzamelt zich in helderheid en rust. In die verstilling kan vreugde opkomen—licht, levendig, … Lees verder →

De beoefenaar vóór en ná het wakker worden blijft niet dezelfde mens. Het verschil ligt in het inzicht— het ‘zien’ van de illusie, de begoocheling. Māyā. Stroombetreding is géén inwijding. Géén esoterie. Het is het ogenblik dat—plóts, spontaan, onverwachts, maar … Lees verder →

Het negende deel van Dhamma-Zaadjes is uit. Dit boek is een nieuwe bloemlezing van korte contemplatieve teksten over de Dhamma, dagelijks gedeeld met de leden van ‘Boeddha in de Stad’, de onafhankelijke boeddhistische vereniging in Antwerpen. Deze saṅgha beweegt zich … Lees verder →

Het inzicht dat er geen blijvende, onveranderlijke ziel te vinden is, wordt door alle boeddhistische tradities gedragen. Niet als een geloof, maar als iets dat direct gezien kan worden. Binnen het theravāda wordt dit zichtbaar gemaakt door het nauwkeurig onderzoeken … Lees verder →

De Boeddha onderwees geen eeuwige ziel. Niet omdat hij iets ontkende uit overtuiging, maar omdat hij zag—helder en direct—dat wat wij als ‘zelf’ beschouwen, niet standhoudt onder onderzoek. Wat we “ik” noemen, ontvouwt zich als een stroom van verschijnselen: lichaam, … Lees verder →

Upekkhā is de stille helderheid die zich ontvouwt wanneer de dhammanuvatti niet langer reageert op gewaarwordingen of gevoelens (vedanā; id.): geen saṅkhārā (saṃskārāḥ) van verlangen bij aangename ervaringen, geen saṅkhārā van afkeer bij onaangename ervaringen. Wat zich aandient, wordt gezien—maar niet vastgegrepen, ook niet afgestoten. De Boeddha in de Cūḷavedalla … Lees verder →

Net zoals een dauwdruppel op het puntje van een grasspriet verdwijnt bij zonsopgang, zo is het leven van een mens—kort, beperkt en onderhevig aan dukkha. Voor wie geboren is, is de dood onvermijdelijk. Net zoals, bij hevige regen, een luchtbel op … Lees verder →

Wat veranderlijk is, hoeft niet vastgehouden te worden. Het verschijnt, het beweegt, het verdwijnt. Niet omdat het iets mist, maar omdat het zijn aard is. Wanneer onrust of spanning wordt ervaren, is dat geen vergissing van het bestaan, maar een … Lees verder →

Iedereen betaalt dezelfde prijs voor ‘worden’. Of het nu gaat om verlangen of afkeer, om zoeken of vermijden, om het worden van iemand of het ontsnappen aan wat is—steeds opnieuw ontstaat beweging, voortzetting, wording (bhava; id.). En in die beweging zelf … Lees verder →

Zelden is het de verwerving van iets nieuws die het pad opent. Wat zich ontvouwt, is eerder een subtiel herkennen—een stille verschuiving waarin dat wat altijd al aanwezig was, niet langer bedekt blijft door conditionering (saṅkhāra; saṃskāra). Het is geen opstapeling van … Lees verder →

In de Dhammapada, vers 61, zegt de Boeddha: ❛ Wie op reis geen metgezel tegenkomtdie beter is dan hemzelf, of zijn gelijke is,moet resoluut alléén verder gaan.Neem geen dwaas tot metgezel.❜ Een kalyāṇamitta bevestigt niet, verzacht niet, houdt niets in stand. Waar bevestiging is, … Lees verder →

Wanneer in de Dhamma gesproken wordt over wedergeboorte (punabbhava; punarbhava), wijst dat niet naar een ziel die opnieuw verschijnt, noch naar een ‘ik’ dat zich verplaatst van hier naar daar. Wat wij gewoonlijk als ‘ik’ ervaren, is een samenspel van veranderlijke processen—lichaam en geest, … Lees verder →

In de Anattalakkhaṇa Sutta, Saṁyutta Nikāya 22.59, lezen we het volgende: ❛ Monniken, fysieke vorm—lichaam (rūpa; id.)—is zonder zelf.❜ Wat bedoelt de Boeddha hier met ‘zonder zelf’? Wat hier wordt aangereikt, is geen abstracte stelling, geen filosofisch concept, maar een directe uitnodiging tot … Lees verder →